Οικονομική-περιβαλλοντική κρίση και τουρισμός

>> Παρασκευή, 9 Οκτωβρίου 2009



1. Οικονομική κρίση και τουρισμός: 

Ο τουρισμός αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές οικονομικές δραστηριότητες για ορισμένες μάλιστα χώρες ή περιφέρειες αποτελεί την κύρια, συχνά αποκλειστική πηγή εσόδων. Παρόλη όμως την σημαντική άνοδο του, τις τελευταίες δεκαετίες η χώρα μας δεν έχει πετύχει αντίστοιχα άνοδο του επιπέδου εξυπηρέτησης και γενικότερα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η απουσία επαρκών υποδομών (μεταφορές, επικοινωνίες), οι αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, αλλά κυρίως η διεθνής οικονομική κρίση, έχει δημιουργήσει άσχημη εικόνα του τουρισμού στη χώρα μας. Οι επιπτώσεις της κατάστασης της οικονομίας στον τουρισμό και αντίστροφα, έχει άμεση σχέση με το επίπεδο ανάπτυξης, τοπικά αλλά και παγκόσμια.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και προβλέψεων (ΙΤΕΠ), σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη δυσμενείς επιπτώσεις στον ελληνικό τουρισμό από την παγκόσμια οικονομική κρίση, βάσει των στοιχείων των αεροπορικών αφίξεων για τον Ιούλιο στα κυριότερα αεροδρόμια της χώρας. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι στη Κρήτη η μείωση αφίξεων κατά το 1ο εξάμηνο του έτους έφτασε στο 10,9 %, ανάλογη κατάσταση επικρατεί και στα Χανιά. Εκτιμάται ότι μόνο το 40% των Ελλήνων που φτάνουν στη Κρήτη, παρά τις διαφημιστικές καμπάνιες και τις μειωμένες τιμές διαμένει σε κάποιο τουριστικό κατάλυμα.

Ειδικά για το Ηράκλειο, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων των Ελλήνων είναι μειωμένος κατά 20%. Οι αρνητικές επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης είναι εμφανείς τόσο στον ελληνικό τουρισμό όσο και των κυριότερων ανταγωνιστριών μας χωρών, αλλά και στον τουρισμό των άλλων μεσογειακών και βαλκανικών χωρών. Η κρίση κατά μια έννοια, λειτουργεί και αποκαλυπτικά τόσο ως προς τις ελλείψεις του Τουρισμού στη χώρα μας, όσο και ως προς τις δυνατότητες ανάπτυξής του.

2. Περιβαλλοντική κρίση και τουρισμός:


Η ανάπτυξη του τουρισμού στη χώρα μας παραμένει συνδεδεμένη κύρια με τις παράκτιες και νησιώτικες περιοχές. Αυτό οφείλεται σε ένα μεγάλο βαθμό στην υιοθέτηση του κυρίαρχου μοντέλου του τουρισμού (τουρισμός των 4s : sun, sea, sund, sex).

Στην Ελλάδα το 90% όλων τουριστικών δραστηριοτήτων - συμπεριλαμβανομένης και της αναψυχής - βρίσκονται συγκεντρωμένες στις ακτές. 

Έχει πλέον καταστεί σαφές και αποδεκτό ότι η ανάπτυξη του τουρισμού σε μια περιοχή συνδέεται άμεσα από την ύπαρξη, διατήρηση και ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των φυσικών και πολιτισμικών πόρων τα οποία ουσιαστικά συνιστούν και το συγκριτικό πλεονέκτημα μιας περιοχής σε σχέση με μια άλλη.

Μακροπρόθεσμα έχει αποδειχθεί ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος (φυσικού, κοινωνικού, πολιτιστικού), που σ' ένα μεγάλο βαθμό αποτέλεσε και σημείο έλξης θα οδηγήσει σε μείωση των επισκεπτών ή σε αλλαγή του τύπου του επισκέπτη προς ανεπιθύμητες μορφές τουρισμού (π.χ. Μάλια Χερσονήσου, Φαληράκη Ρόδου, Λαγανάς Ζακύνθου κ.λ.π).

Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει πολλά παραδείγματα προορισμών, όπου μετά από μια σημαντική περίοδο άνθησης κατά την οποία όμως οι περιβαλλοντικές πιέσεις ήταν ιδιαίτερα αυξημένες ακολούθησε με μια περίοδο παρακμής. Σε κάθε περίπτωση πάντως η υποβάθμιση του περιβάλλοντος αποδεικνύεται ένα ιδιαίτερα καθοριστικός παράγοντας που έχει να κάνει με την μείωση της τουριστικής δραστηριότητας.

Η εξάρτηση του τουρισμού από την ποιότητα περιβάλλοντος φαίνεται να συνειδητοποιείται σταδιακά από τους εμπλεκόμενους φορείς.
 
- Οι ίδιοι οι τουρίστες επιδιώκουν την παραμονή και επαφή τους με ένα περιβάλλον που δεν είναι υποβαθμισμένο. Ενδιαφέρονται για τη φυσική και πολιτισμική ταυτότητα του χώρου που επιλέγουν να επισκεφτούν.
- Οι τοπικοί παράγοντες συνειδητοποιώντας τη νέα αυτή πραγματικότητα επιδιώκουν την διατήρηση και ανάδειξη των φυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής τους.
- Οι τουριστικοί παράγοντες στηρίζουν την προσέλκυση των τουριστών στην παρουσίαση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος μιας περιοχής (φυσικό, πολιτιστικό, ιστορικό).

3. Προτάσεις για έξοδο από την κρίση:


Οι λύσεις σε ένα μακροπρόθεσμο ορίζοντα, βρίσκονται σε πολιτικές που αφορούν την αντικατάσταση του παραδοσιακού μοντέλου τουρισμού, που δεν θα στηρίζεται αποκλειστικά στο μοντέλο των 4S, δεν θα χαρακτηρίζεται από την συμπεριφορά αγέλης, ούτε στην καταναλωτική μανία που επικεντρώνεται στον μιμητισμό. Η ομοιομορφία, του μοντέλου αυτού, αφήνει ελάχιστα περιθώρια σε μια εξατομίκευση των συμπεριφορών αλλά και των προτιμήσεων / επιθυμιών των δυνητικών τουριστών. Στη περίπτωση μίας δομικού τύπου κρίσης, απόρροιας κυρίως οικονομικών κυρίως συγκυριών προτείνεται:

α) Στην αναζήτηση ενός μακροχρόνιου μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης σε σχέση μ' ένα βραχυχρόνιο.
β) Η ανάδειξη της ποιότητας έναντι της ποσότητας και
γ) Η διαφοροποίηση έναντι της ομογενοποίησης.  
δ) Σε αντιπαράθεση με το μοντέλο των 4S προτείνεται ένα νέο μοντέλο των 4 E που απορρέει από τις ίδιες αναζητήσεις του τουρίστα και το τουριστικό προϊόν της περιοχής υποδοχής. Αυτό επικεντρώνεται στις ακόλουθες τέσσερις μεταβλητές:

- Environment and clean nature (Περιβάλλον και φύση)
- Educational tourism, culture and history (Πολιτιστικός τουρισμός)
- Event and mega event (Οργάνωση σημαντικών εκδηλώσεων)
- Entertainment and fun (Διάσκεψη - Αναψυχή).

Το νέο μοντέλο τουρισμού αποτελεί πλέον μια κύρια στρατηγική για ένα μεγάλο αριθμό χωρών προκειμένου να έχουν πρόσβαση στα "νέα δεδομένα τουριστικής ανάπτυξης". Η προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί στην ποιότητα έναντι της ποσότητας, αποτελεί ίσως την σημαντικότερη αναζήτηση μιας κοινωνίας υποδοχής που επιθυμεί να δώσει νέα ώθηση στον τουριστικό τομέα. Μετά από την παραπάνω ανάλυση, διαφαίνεται ότι η κρίση του ελληνικού τουρισμού προϋπήρχε της διεθνούς οικονομικής κρίσης και μπορεί να χαρακτηρισθεί δομική. Η διεθνής οικονομική κρίση με τη σειρά της έρχεται να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τα οικονομικά αποτελέσματα του ήδη υπάρχοντος τουριστικού μοντέλου. Οι επιπτώσεις στον τουρισμό αποκλειστικά από την διεθνή οικονομική κρίση συνεπάγονται :


1) Συμπίεση τιμών και άσκηση μεγαλύτερης πίεσης εκ μέρους των διεθνών τουριστικών γραφείων.
2) Μείωση των πληροτήτων στα τουριστικά καταλύματα.
3) Αύξηση της εποχικότητας
4) Μείωση της διάρκειας παραμονής.
5) Μείωση της κατά κεφαλή τουριστικής δαπάνης.

Όσο αφορά το περιβάλλον η έννοια της αειφόρου τουριστικής ανάπτυξης (ή βιώσιμης ανάπτυξης) κερδίζει διαρκώς έδαφος, αν και συχνά μοιάζει ότι προκειμένου να εξασφαλιστεί η μακρόχρονη τουριστική ανάπτυξη μιας περιοχής και να διασφαλιστούν τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, η ανάπτυξη αυτή θα πρέπει να σέβεται τις ιδιαιτερότητες του τοπικού περιβάλλοντος καθώς αυτές οι συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες - η ταυτότητα δηλ. της περιοχής - συνιστούν ένα από τα πιο σημαντικά κίνητρα για τους επισκέπτες.

Η προστασία των τοπικών αξιών, της πολιτιστικής κληρονομιάς, του φυσικού περιβάλλοντος και η αξιοποίησή τους στη διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος θα πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα κάθε τουριστικού σχεδιασμού. Οι τουριστικοί προορισμοί θα πρέπει να αντανακλούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ποιότητα του περιβάλλοντος που εκφράζουν για την αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής.

Μανόλης Βουτυράκης

Φυσικός Περιβ/γος
Πρόεδρος Σ.Π.Α.Π.Ε.Κ.Ε.Ε.Κ.

Φώτο: Samothraki island – Aegean Archipelago – Greece. http://pixdaus.com/single.php?id=117197

Δημοσίευση σχολίου

  © Blogger template Simple n' Sweet by Ourblogtemplates.com 2009

Back to TOP