Επιπτώσεις κλιματικών αλλαγών στη παράκτια ζώνη Κρήτης

>> Τετάρτη, 19 Αυγούστου 2009

Αν σήμερα το μέλλον δεν προκύπτει ως συνέχεια του παρόντος, αν ο κόσμος δεν μπορεί να περιγραφεί με ικανοποιητικούς όρους, αν οι ίδιοι οι όροι και οι λέξεις χάνουν τη σημασία τους για να ενδυθούν σύντομα μια άλλη, οι προβλέψεις μέσω μαθηματικών υπολογιστικών μοντέλων μοιάζουν περισσότερο αναγκαίες παρά ποτέ. Όλοι θέλουμε να γνωρίζουμε τι θα συμβεί αύριο, γιατί ξέρουμε ότι το αύριο δεν θα μοιάζει με το σήμερα, όπως ακριβώς το σήμερα δεν έμοιαζε με το χθες. Με αφορμή το άρθρο αυτό θέλω να ξεκαθαρίσω ότι η οικολογία είναι απείρως αισιόδοξη επιστήμη.

«Αν καμιά φορά οι περιβαλλοντολόγοι κινδυνολογού
ν είναι γιατί θέλουνε να βάλουνε μπροστά στα μάτια του κόσμου, τα ρεαλιστικά συμπεράσματα και τις μεγάλες πιθανότητες εμφάνισης φυσικών καταστροφών, που προκύπτουν τόσο από την μελέτη των ιστορικών εξελίξεων, όσο και από τη προσφορά των μαθηματικών μοντέλων. Έτσι με τη βοήθεια της τεχνολογίας και των αρχών της πρόληψης και της προφύλαξης να διασώσουμε ό,τι μπορούμε σ’ αυτό τον πλανήτη».

Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας σε παγκόσμια κλίμακα και τα προβλήματα που προκαλούνται από τη διάβρωση των παραλιών, αποτελούν ερευνητικά θέματα που προσελκύουν τεράστιο ενδιαφέρον από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.

Ο σημερινός ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας είναι περίπου 40 cm/αιώνα, αλλά η Διακυβερνητική Οργάνωση για τις Κλιματικές Αλλαγές (IPCC), ο
Οργανισμός Περιβαλλοντικής Προστασίας της Αμερικής (ΕΡΑ) καθώς και η Εθνική Ακαδημία Επιστημών, προβλέπουν ότι ο ρυθμός ανόδου της στάθμης της θάλασσας θα επιταχυνθεί στο βραχυπρόθεσμο μέλλον, ενώ οι ίδιες πηγές προβλέπουν ότι στο τέλος του αιώνα η άνοδος θα ξεπεράσει το 1 m.

Όπως όμως το παγκόσμιο κλίμα αλλάζει, έτσι και το Μεσογειακό κλίμα αναμένεται να αλλάξει, και κατά μείζονα λόγω και της Κρήτης που βρίσκεται στο κέντρο της Μεσογείου. Βασικό όμως ρόλο στις επιπτώσεις παίζει και το γεγονός ότι Κρήτη περιβάλλεται από παντού με θάλασσα και γεωμορφολογία της παράκτιας ζώνης ειδικά στα βόρια του νησιού επιδεινώνει τα φαινόμενα διάβρωσης και η βύθιση μεγάλης έκτασης παράκτιας ζώνης.

Οι αιτίες για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου (υπερπαραγωγή διοξειδίου το άνθρακα από την καύση πετροχημικών, η Κρήτη καλύπτει κατά 90% περίπου τις ανάγκες της από την καύση πετρελαίου) η αποψίλωση των δασών (η Κρήτη έχει δασοκάλυψη μόνο 4,5%) και από άλλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες συνδυασμένες με ακραία καιρικά φαινόμενα.

Εκτός από τις παραπάνω ανθρώπινες δράσεις που επηρεάζουν την ακτογραμμή στη Κρήτη, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες υποβάθμισης των ακτών που είναι δευτερεύουσες και βραχυπρόθεσμες όπως : ο τουρισμός με εποχιακή οικονομική δραστηριότητα με περίοδο αιχμής από Μάιο ως το Σεπτέμβριο και με πολλαπλές πιέσεις στο παράκτιο περιβάλλον.

Στα συχνότερα προβλήματα αυτών των πιέσεων περιλαμβάνονται η παράκτια διάβρωση, η μείωση των υδροφόρων στρωμάτων, η έλλειψη νερού, η υφαλμύρωση του πόσιμου νερού, η ερημοποίηση, η αποψίλωση δασών, η καταστροφή υγροτόπων και των φυσικών βιοτόπων, η ρύπανση, η καθίζηση από ανθρώπινες ενέργειες και οι πυρκαγιές στα δάση.

Οι επιπτώσεις κλιματικών αλλαγών στη Κρήτη
Η περιοχή της Κρήτης θα είναι μια από τις περιοχές που θα δοκιμαστούν ιδιαίτερα. Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών σε παγκόσμια κλίμακα θα ισχύσουν εντονότερα στη Κρήτη λόγω του νησιώτικού Μεσογειακού χαρακτήρα. Η απειλή της επιδείνωσης των ήδη υπαρχόντων προβλημάτων είναι ορατή. Σήμερα, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της παράκτιας μηχανικής είναι ο προσδιορισμός της φυσικής αντίδρασης της ακτογραμμής ενάντια στη άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η εκτίμηση της οπισθοχώρησης του ορίου υδρόσφαιρας, λιθόσφαιρας και ατμόσφαιρας, η απώλεια της παραλίας και ο ρυθμός των διαβρώσεων είναι πρωταρχικής και ζωτικής σημασίας στο σχεδιασμό για την στρατηγική ανάπτυξης μιας παραλιακής περιοχής.

Τα κυριότερα όμως προβλήματα που θα αντιμετωπίσει η Κρήτη είναι τα εξής:

Ένα μέλλον θερμότερο και ξηρότερο, Οι αυξήσεις της θερμοκρασίας θα είναι σημαντικές στην περιοχή ειδικά της Ανατολικής και Νότιας Κρήτης, όπου αναμένεται να κάνει την εμφάνισή της η ερημοποίηση (ήδη υπάρχουν περιοχές στη Σητεία με έντονα σημεία ερημοποίησης)

Η μέση στάθμη της θάλασσας στη Κρήτη αναμένεται να αυξηθεί κατά 5 cm /δεκαετία και 50 cm μέχρι το 2100.

Παρά τις όποιες επιστημονικές αβεβαιότητες για το πώς ακριβώς θα αλλάξουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα στη περιοχή της Κρήτης, η γενική εικόνα δείχνει μια αύξηση στη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων και ειδικότερα ξηρασιών.

Καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, η μέση στάθμη της θάλασσας αναμένεται να ανέλθει. Συνέπεια αυτού θα είναι η απώλεια τουριστικών παραλιών, ενώ η είσοδος του θαλασσινού νερού στα υπόγεια ύδατα θα καταστήσει πολλά από αυτά υφάλμυρα (είδη το φαινόμενο έχει αρχίσει στ βόρεια παράλια). Η αύξηση του πληθυσμού και η αύξηση στην κατά κεφαλήν απαίτηση νερού τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν ενισχύσει την ανθρώπινη κατανάλωση των αποθεμάτων των υπόγειων υδροφορέων και έχει ευνοήσει τη διαδικασία της διείσδυσης του αλμυρού νερού. Στη Μεσσαρά ο υδροφόρος ορίζοντας έχει κατέλθει επικίνδυνα και λόγω υπεράντλησης.

Μεγάλες θα είναι οι επιπτώσεις τόσο στους υγροτόπους όσο και στις παραγωγικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στις παράκτιες περιοχές. Οι αποδόσεις πολλών καλλιεργειών θα μειωθούν τόσο λόγω ξηρασίας όσο και λόγω αύξησης εντόμων.

Συμπέρασμα


Μια γενικά επιταχυνόμενη άνοδος της στάθμης της θάλασσας σε συνδυασμό με τη ραγδαία μείωση σε προσφορά άμμου και φερτών υλικών και με μια όλο εντεινόμενη διάβρωση θα δημιουργήσει ανεξέλεγκτη παράκτια υποβάθμιση. Τα προβλήματα που είμαστε σε θέση να προβλέψουμε είναι τα κάτωθι:

Α.) Εγκάρσια μετακίνηση της ζώνης της παραλίας στα επόμενα εκατό χρόνια είναι της τάξης των 100 m.

Β) Κάθε νόμιμο κτίσμα σήμερα κοντά και έξω από τη ζώνη παραλίας θα βρεθεί εντός της κοινόχρηστης ζώνης σε λίγες δεκαετίες.

Γ) Κάθε στατικός ορισμός της ζώνης παραλίας είναι καταδικασμένος να αποτύχει σύντομα. Το πρόβλημα είναι ότι τις επιπτώσεις θα τις υποστούν οι ιδιώτες χωρίς βέβαια να αποδίδεται κρατική πρόθεση

Σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο προστασίας ν.2971/2001 στο άρθρο 12 αντιμετωπίζει την παγκόσμια απειλή της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και της διάβρωσης με κατασκευή έργων προστασίας ακόμη και από ιδιώτες. Ερμηνεύοντας το γράμμα και το πνεύμα του νόμου μπορούμε να πούμε ότι:

1) Η διάβρωση αντιμετωπίζεται εκ των υστέρων και μάλιστα με μέτρα σκληρής προστασίας.

2) Η προστασία της ιδιωτικής περιουσίας προερχόμενη από φυσικές θαλάσσιες καταστροφές, ανήκει μάλλον στη σφαίρα επιστημονικής φαντασίας. Ποιος λοιπόν θα προστατέψει κοινόχρηστα και παραθαλάσσια αγαθά, που σήμερα βρίσκονται εκτός της ζώνης επικινδυνότητας και σε 20 χρόνια μέσα στην κοινόχρηστη ζώνη της παραλίας ; Ίσως οι ανύπαρκτες ακτομηχανικές μελέτες των βορείων παραλίων της Κρήτης που δεν μπορούν να λύσουν σημερινά προβλήματα.!

ΜΑΝΟΛΗΣ ΒΟΥΤΥΡΑΚΗΣ
ΦΥΣΙΚΟΣ ΠΕΡΙΒ/ΓΟΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ Σ.Π.Α.Π.Ε.Κ.Ε.Ε.Κ

http://www.ecocrete.gr

Δημοσίευση σχολίου

  © Blogger template Simple n' Sweet by Ourblogtemplates.com 2009

Back to TOP