Διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων από την καταπολέμηση πετρελαιοκηλίδων

>> Παρασκευή, 7 Αυγούστου 2009

Προέλευση και επιπτώσεις πετρελαιοκηλίδων:
Πολλές φορές είχαμε την ατυχία να περπατήσουμε το καλοκαιράκι σε μια ακτή, η οποία φαινομενικά ήταν καθαρή, αλλά γρήγορα διαπιστώσαμε ότι οι πατούσες μας ήταν κατάμαυρες. Άλλες φορές βλέπουμε την θάλασσα να ιριδίζει στις ακτίνες του ήλιου και αρκετές φορές η μυρωδιά πετρελαίου σε κλειστά λιμανάκια γίνεται έντονα αισθητή και δυσάρεστη.

Πίσω από όλες αυτές τις περιπτώσεις υποβάθμισης των ακτών, βρίσκονται τα ατυχήματα πετρελαϊκής ρύπανσης που οφείλονται είτε σε ναυτικά ατυχήματα, η στη κακή συνήθεια των πλοίων να διοχετεύουν στα ανοικτά για λόγους και μόνο κέρδους τα σεντινόνερα.

Το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών είναι οι πετρελαιοκηλίδες, με σοβαρές επιπτώσεις, στη θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα και μέσω της τροφικής αλυσίδας στον άνθρωπο.

Η έντονη δημοσιότητα π
ου δίδεται από τον τύπο σε περιστατικά ατυχημάτων στη θάλασσα (Exxon Valdez, Erika, Prestige, Sea Diamonds κ.λ.π) έχει δημιουργήσει την εντύπωση ότι τα πλοία είναι οι κυριότερες πηγές ρύπανσης πετρελαίου στις θάλασσες. Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι ακριβές. Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, ιστορικά οι θαλάσσιες μεταφορές ευθύνονται για ένα σχετικά χαμηλό ποσοστό (26% το 1992) από τη συνολική ποσότητα των πετρελαιοειδών που καταλήγουν στη θάλασσα.

Ο μεγαλύτερος όγκος έχει προέλευση χερσαίες πηγές.

Επίσης, η πλειοψηφία των πετρελαιοκηλίδων οφείλεται σε αιτίες που δεν έχουν σχέση με τα μεγάλα ατυχήματα αλλά αποτελούν "λειτουργικές διαρροές", όπως από ατυχήματα κα σε εξέδρες υποθαλάσσιων γεωτρήσεων πετρελαίου, από υγρά απόβλητα, τα οποία παράγονται κατά τις επιχειρήσεις ανάκτησης πετρεαλαίοιυ, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στη θάλασσα, στις παράκτιες περιοχές, στα λιμάνια κ.λ.π.

Το 30-40% πετρελαιοκ
ηλίδων που ρίχνονται στην επιφάνεια της θάλασσας από αποτελείται από πτητικά συστατικά τα οποία εξατμίζονται γρήγορα, ενώ τα υπόλοιπα σχηματίζουν ένα λεπτό "μονομοριακό" όπως λέγεται, στρώμα πετρελαίου, το οποίο εμποδίζει τις φυσικές ανταλλαγές που συμβαίνουν μεταξύ νερού και ατμοσφαιρικού αέρα και οι οποίες είναι απαραίτητες για τον βιολογικό κύκλο της θαλάσσιας ζωής.

Το στρώμα αυτό του πετρελαίου, με άλλα λόγια, μειώνει στο ελάχιστο την ανανέωση του νερού με το οξυγόνο του αέρα, εμποδίζει τις ακτίνες του να εισχωρήσουν βαθιά στη θάλασσα για τη φωτοσύνθεση, προκαλεί αύξηση τη θερμοκρασίας του νερού και υπερβολική ανάπτυξη μικροοργανισμών που καταναλώνουν οξυγόνο.

Τα μαλάκια και τα φυτά είναι ιδιαίτερα ευπαθή στη ρύπανση γιατί δηλητηριάζονται και πεθαίνουν ασφυξία. Το ίδιο συμβαίνει και με τα ψάρια εκείνα που δεν εγκαταλείπουν εύκαιρα τη ρυπασμένη περιοχή.
Η πίσσα που εκφράζεται στις παραλίες και τις ακτές καταστρέφει τους φυσικούς ζωικούς οργανισμούς, ενώ έχει υπολογιστεί ότι απαιτούνται 2-3 χρόνια να αποκατασταθεί μερικώς η παράκτια πανίδα.

Ως προς τα πουλιά οι επιπτώσεις της ρύπανσης είναι δραματικές. Τα φτερά τους καλύπτονται από πετρέλαιο και δεν μπορούν να πετάξουν, πεθαίνουν από το κρύο γιατί δεν έχουν πλέον το στρώμα των φτερών και πούπουλων, ενώ όσα επιβιώνουν, δηλητηριάζονται και πεθαίνουν στην προσπάθειά τους να απαλλαγούν από το πετρέλαιο.

Τα απόβλητα μετά από την επιχείρηση καταπολέμησης πετρελαιοκηλίδων:
Τα απόβλητα που προκύπτουν από τις επιχειρήσεις καταπολέμησης πετρελαιοκηλίδων αποτελούν επικίνδυνα απόβλητα και θα πρέπει να διαχειρίζον
ται, κατά τρόπο ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και να περιορίζεται η εμφάνιση πρόσθετης ρύπανσης.

Με τον όρο διαχείριση αποβλήτων περιγράφονται, η συλλογή, η μεταφορά, η αξιοποίηση και η διάθεση των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της εποπτείας των εργασιών αυτών, της επίβλεψης των χώρων απόρριψης και της αποκατάστασης των χώρων αποθήκευσης και επεξεργασίας

Η συλλογή των αποβλήτων είναι η πρώτη διαδικασία που λαμβάνει χώρα μετά την εκδήλωση ενός περιστατικού ρύπανσης και θα πρέπει να διέπεται από ορισμένες αρχές προκειμένου να είναι αποτελεσματική. Πιο συγκεκριμένα θα πρέπει να αποφεύγονται η εξάπλωση και ο ενταφιασμός των αποβλήτων, ενώ θα πρέπει να περιορίζεται η παραγωγή επιπρόσθετων αποβλήτων.

Για την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου συλλογής του πετρελαίου πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες παράμετροι:

α) Το είδος του πετρελαίου και ο βαθμός εισχώρησης αυτού στο υπόστρωμα.
β) Οι καιρικές συνθήκες και η κατάσταση της θάλασσας.
γ) Το είδος της ακτής (δηλαδή, αν μπορούν να έχουν πρόσβαση τα μηχανήματα σε αυτή),
δ) Η διαθεσιμότητα σε εξοπλισμό και προσωπικό.
Για την συσκευασία των Επικίνδυνων αποβλήτων και την σήμανση ακολουθούνται οι τεχνικές προδιαγραφές του άρ. 4 της ΚΥΑ 24944/1159.

Το υλικό του μέσου συσκευασίας θα πρέπει να παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:


α) Αντοχή σε διάβρωση,
β) Αντοχή σε μηχανικές καταπονήσεις,
γ) Να μην παρουσιάζει οποιοδήποτε χαρακτηριστικό, εξαιτίας του οποίου μπορεί να προκληθεί κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

δ) Να είναι συμβατό με τα Επικίνδυνα Απόβλητα, τα οποία θα συσκευασθούν σε αυτό. Για την μεταφορά των αποβλήτων μεταξύ των χώρων αποθήκευσης, των χώρων επεξεργασίας και των χώρων τελικής διάθεσης είναι μείζονος σημασίας για τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης των αποβλήτων. Κατά την διάρκεια μεταφοράς, πρωταρχικός στόχος είναι η αποτροπή της διαφυγής μολυσμένων αποβλήτων στο περιβάλλον και αυτός μπορεί να επιτευχθεί αν γίνει χρήση κατάλληλων μηχανημάτων.

Για την αποθήκευση:
Τα απόβλητα στη συνέχεια θα πρέπει να αποθηκεύονται σε κτιριακές εγκαταστάσεις τέτοιας κατασκευής, ώστε να προφυλάσσονται από βροχές, πλημμύρες, φωτιά κ.λ.π.
Η βάση του κτιρίου θα πρέπει να είναι κεκλιμένη και να φέρει αγωγούς απορροής οι οποίοι καταλήγουν σε φρεάτιο συλλογής επαρκούς χωρητικότητας και κατάλληλης στεγάνωσης.


Στην Ελλάδα, τα απόβλητα που συλλέγονται μετά την εκδήλωση ενός περιστατικού ρύπανσης επεξεργάζονται συνήθως με τον ακόλουθο τρόπο :

α) Τα υγρά απόβλητα διαχωρίζονται και διυλίζονται μέσω διαχωριστήρων που διαθέτουν ιδιωτικές εταιρείες.
β) Τα υγρά απόβλητα μετατρέπονται σε εναλλακτικό καύσιμο ή εναλλακτική πρώτη ύλη μέσω των ειδικών εγκαταστάσεων που διαθέτουν ιδιωτικές εταιρείες.


Για παράδειγμα, κατά την επιχείρηση καταπολέμησης της πετρελαιοκηλίδας που προκλήθηκε μετά τη βύθιση του Sea Diamond στην Καλντέρα Σαντορίνης (2007), συλλέχθηκαν 900 m3 υγρών αποβλήτων και 500 m3 στερεών αποβλήτων, τα οποία επεξεργάστηκαν με τον τρόπο που αναφέρθηκε παραπάνω.

Τέλος για τις εργασίες αξιοποίησης και διάθεσης επικινδύνων αποβλήτων, απαιτείται έγκριση περιβαλλοντικών όρων σύμφωνα με τα άρθρα 3,4 και 5 του Ν. 1650/1986.


Μανόλης Βουτυράκης

Φυσικός Περιβ/γος

Πρόεδρος Σ.Π.Α.Π.Ε.Κ.Ε.Ε.Κ.

Δημοσίευση σχολίου

  © Blogger template Simple n' Sweet by Ourblogtemplates.com 2009

Back to TOP